Σε μια καθοριστική παρέμβαση με έντονο κοινωνικό, οικονομικό και υγειονομικό αποτύπωμα προχωρά η κυβέρνηση, ανακοινώνοντας τη μείωση του συντελεστή ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου από το 24% στο 13%. Τη σχετική απόφαση γνωστοποίησε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης κατά τη διάρκεια ραδιοφωνικής του συνέντευξης στον Alpha, χαρακτηρίζοντας το μέτρο ως μια κίνηση κοινωνικής και φυλετικής δικαιοσύνης που διορθώνει μια διαχρονική στρέβλωση.

Το μέτρο πρόκειται να τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027, ενώ παράλληλα εξετάζεται η εφαρμογή προγραμμάτων δωρεάν παροχής προϊόντων υγιεινής σε σχολεία περιοχών με αυξημένες ανάγκες.

Η Διόρθωση μιας Στρέβλωσης και η Ελληνική Πραγματικότητα

Μέχρι σήμερα, τα προϊόντα έμμηνης ρύσης (σερβιέτες, ταμπόν, κύπελλα περιόδου κ.ά.) φορολογούνταν στην Ελλάδα με τον ανώτατο συντελεστή 24%,  μια αντιμετώπιση που στην πράξη τα εξίσωνε φορολογικά με είδη πολυτελείας.

«Υπήρχε μια στρέβλωση, στα προϊόντα περιόδου ήταν στο 24%, υπάρχουν κορίτσια που δεν μπορούν να τα αγοράσουν. Θα μειωθεί ο ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου από το 24% στο 13%. Είναι κίνηση κοινωνικής και φυλετικής δικαιοσύνης», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Πρωθυπουργός.

Η μείωση αυτή αποτελεί αναμφίβολα μια πολύ καλή και θετική πρωτοβουλία, καθώς ανακουφίζει τον οικογενειακό προϋπολογισμό και αναγνωρίζει ότι η έμμηνος ρύση δεν είναι επιλογή, αλλά μια φυσιολογική βιολογική ανάγκη.

Το Παγκόσμιο Κίνημα για Πλήρη Κατάργηση του ΦΠΑ

Παρά τη θετική υποδοχή της μείωσης στο 13%, οργανώσεις και γυναίκες σε όλο τον κόσμο επισημαίνουν ότι το τελικό ζητούμενο παραμένει η πλήρης κατάργηση του ΦΠΑ (0%) στα συγκεκριμένα αγαθά.

Το επιχείρημα είναι απλό και αδιαπραγμάτευτο: τα προϊόντα περιόδου δεν είναι καταναλωτικά αγαθά επιλογής, αλλά βασικά είδη υγιεινής απολύτως απαραίτητα για το 50% του πληθυσμού κάθε χώρας. Οποιαδήποτε φορολόγησή τους συνιστά στην ουσία έναν «έμμεσο φόρο επί της γυναικείας βιολογίας» (γνωστός διεθνώς ως Tampon Tax). Η διεκδίκηση για μηδενικό συντελεστή βασίζεται στην αρχή ότι καμία γυναίκα και κανένα κορίτσι δεν πρέπει να πληρώνει φόρο για μια αναπόδραστη φυσιολογική λειτουργία του σώματός της.

Τι Ισχύει στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Ποιες Χώρες Έχουν Ήδη Προχωρήσει

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η οδηγία της Ε.Ε. επιτρέπει πλέον στα κράτη-μέλη να μειώσουν δραστικά ή ακόμα και να μηδενίσουν τον ΦΠΑ στα είδη υγιεινής. Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη κάνει γενναία βήματα προς αυτή την κατεύθυνση:

• Ιρλανδία: Εφαρμόζει μηδενικό συντελεστή ΦΠΑ (0%) στα προϊόντα περιόδου.
• Ισπανία: Μείωσε τον συντελεστή στο 4% (υπερμειωμένος συντελεστής βασικών αγαθών), ενώ παράλληλα καθιέρωσε δωρεάν διανομή προϊόντων σε σχολεία και κέντρα υγείας.
• Γαλλία: Έχει μειώσει τον ΦΠΑ στο 5,5% από το 2015.
• Γερμανία: Μετά από έντονες εκστρατείες πολιτών, μείωσε τον ΦΠΑ από το 19% στο 7%, αναγνωρίζοντάς τα ως είδη καθημερινής ανάγκης.
• Βέλγιο: Μείωσε τον συντελεστή από το 21% στο 6%.
• Κύπρος: Ενέταξε τα προϊόντα περιόδου στον μειωμένο συντελεστή 5% (με περιόδους μηδενικού συντελεστή στο πλαίσιο έκτακτων μέτρων κατά της ακρίβειας).
• Σκωτία (Ηνωμένο Βασίλειο): Αποτέλεσε την πρώτη χώρα στον κόσμο που ψήφισε νόμο (Period Products Act) καθιστώντας τα προϊόντα περιόδου απολύτως δωρεάν για όλες τις γυναίκες σε δημόσια κτίρια, σχολεία και πανεπιστήμια.

«Φτώχεια Περιόδου» και Επιπτώσεις στη Γυναικεία Υγεία

Η αναγκαιότητα άρσης των οικονομικών εμποδίων επιβεβαιώνεται από τη σκληρή πραγματικότητα του period poverty. Σύμφωνα με πανελλαδική έρευνα που υλοποιήθηκε το 2026 από τον οργανισμό It’s Just Period σε συνεργασία με το Deon Policy Institute και το When:

• Σχεδόν 2 στις 10 γυναίκες έχουν παραλείψει την αγορά βασικών αγαθών για να αντεπεξέλθουν στο κόστος των προϊόντων υγιεινής.
• 1 στις 10 γυναίκες έχει καταφύγει σε αυτοσχέδια μέσα (χαρτί, πανιά) λόγω αδυναμίας αγοράς τους.

Από ιατρική άποψη, η έλλειψη πρόσβασης σε πιστοποιημένα είδη υγιεινής ή η παρατεταμένη χρήση του ίδιου προϊόντος πέραν του επιτρεπόμενου χρόνου εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους:

1. Λοιμώξεις: Αυξημένος κίνδυνος για βακτηριακή κολπίτιδα, μυκητιάσεις και ανιούσες ουρολοιμώξεις.
2. Σύνδρομο Τοξικού Σοκ (TSS): Σοβαρή, δυνητικά απειλητική για τη ζωή επιπλοκή από σταφυλοκοκκική λοίμωξη λόγω παρατεταμένης παραμονής εσωτερικών προϊόντων (ταμπόν).
3. Σχολική και κοινωνική αποχή: Απουσία μαθητριών από τα μαθήματα λόγω έλλειψης ειδών υγιεινής, που επιτείνει το κοινωνικό στίγμα και τις εκπαιδευτικές ανισότητες.

Συμπέρασμα

Η μείωση του ΦΠΑ στο 13% αποτελεί μια σημαντική και αξιέπαινη αρχή που διορθώνει μια χρόνια αδικία για τις Ελληνίδες καταναλώτριες. Ταυτόχρονα, ανοίγει τον δρόμο για τη σύγκλιση της χώρας μας με τις βέλτιστες ευρωπαϊκές πρακτικές, με τελικό ορίζοντα τη δωρεάν διάθεση στα σχολεία και τον μηδενικό φορολογικό συντελεστή για ένα αγαθό που συνδέεται άρρηκτα με τη δημόσια υγεία και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.