Η Χοληστερίνη (Χοληστερόλη)

Η χοληστερίνη είναι ένα είδος λίπους, απαραίτητο για τη λειτουργία του οργανισμού μας. Όμως, όταν έχουμε πάρα πολλή, συσσωρεύεται στα τοιχώματα των αρτηριών (σαν να πιάνει «πουρί» ένας σωλήνας) και μπορεί να τις στενέψει ή να τις βουλώσει, προκαλώντας έμφραγμα ή εγκεφαλικό.

Για να καταλάβουμε τις εξετάσεις αίματος, πρέπει να γνωρίζουμε ότι η χοληστερίνη δεν είναι μόνο ένας αριθμός, αλλά χωρίζεται σε τρεις βασικές κατηγορίες:

• Η Ολική Χοληστερίνη (Το άθροισμα): Ο γενικός κανόνας είναι να βρίσκεται κάτω από 200 mg/dL. Ωστόσο, αυτός ο αριθμός από μόνος του δεν λέει όλη την αλήθεια. Πρέπει να δούμε από τι ακριβώς αποτελείται.
• Η «Κακή» Χοληστερίνη (LDL): Αυτή είναι ο «κακός της υπόθεσης» που κολλάει στις αρτηρίες και κάνει τη ζημιά. Θέλουμε να είναι όσο πιο χαμηλά γίνεται. Για τους περισσότερους υγιείς ανθρώπους, πρέπει να είναι κάτω από 115 mg/dL.
  • Σημείωση: Αν κάποιος έχει ήδη πρόβλημα με την καρδιά του, ο γιατρός θα του ζητήσει να τη ρίξει πάρα πολύ, συνήθως κάτω από 55 mg/dL.
• Η «Καλή» Χοληστερίνη (HDL): Αυτή λειτουργεί σαν «οδοκαθαριστής»! Κυκλοφορεί στο αίμα, μαζεύει την κακή χοληστερίνη από τις αρτηρίες και προστατεύει την καρδιά μας. Εδώ, αντίθετα με την κακή, θέλουμε μεγάλα νούμερα! Ιδανικά, πρέπει να είναι πάνω από 40 mg/dL για τους άνδρες και πάνω από 50 mg/dL για τις γυναίκες.

Η Αρτηριακή Πίεση

Συχνά αποκαλείται «σιωπηλός δολοφόνος», καθώς η υπέρταση σπάνια εμφανίζει συμπτώματα, ενώ ταυτόχρονα καταπονεί την καρδιά, τα αγγεία και τους νεφρούς.

• Ιδανική τιμή: Κάτω από 120/80 mmHg.
• Ο πρώτος αριθμός (συστολική ή «μεγάλη») μετρά την πίεση όταν η καρδιά συσπάται, και ο δεύτερος (διαστολική ή «μικρή») την πίεση όταν η καρδιά χαλαρώνει ανάμεσα στους χτύπους.

Το Σάκχαρο Αίματος (Γλυκόζη Νηστείας)

Η μέτρηση της γλυκόζης στο αίμα είναι καθοριστική για την έγκαιρη διάγνωση του προδιαβήτη και του σακχαρώδη διαβήτη.

• Ιδανική τιμή: Κάτω από 100 mg/dL (σε πρωινή εξέταση αίματος μετά από 8-10 ώρες νηστείας).
• Τιμές μεταξύ 100-125 mg/dL υποδεικνύουν προδιαβήτη (μειωμένη ανοχή στη γλυκόζη), ενώ από 126 mg/dL και άνω –σε δύο ξεχωριστές μετρήσεις– τίθεται η διάγνωση του διαβήτη.

Ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ)

Ο ΔΜΣ (ή BMI) υπολογίζεται διαιρώντας το βάρος μας (σε κιλά) με το τετράγωνο του ύψους μας (σε μέτρα). Μας δίνει μια καλή γενική εικόνα για το αν το βάρος μας είναι υγιές.

• Ιδανική τιμή: Μεταξύ 18.5 και 24.9.
• Τιμές από 25 έως 29.9 υποδηλώνουν υπέρβαρο, ενώ από 30 και άνω υποδηλώνουν παχυσαρκία.
• Σημείωση: Ο ΔΜΣ δεν διαχωρίζει τη μυϊκή από τη λιπώδη μάζα, οπότε σε αθλητές μπορεί να μην είναι απόλυτα αντιπροσωπευτικός.

Η Περιφέρεια της Μέσης

Ο ΔΜΣ δεν αποκαλύπτει πού αποθηκεύεται το λίπος. Το σπλαχνικό λίπος (αυτό που συσσωρεύεται γύρω από την κοιλιά και τα εσωτερικά όργανα) είναι το πιο επικίνδυνο, καθώς συνδέεται άμεσα με το μεταβολικό σύνδρομο.

• Ιδανική τιμή για γυναίκες: Κάτω από 80 εκατοστά (βάσει ευρωπαϊκών οδηγιών IDF). Το απόλυτο όριο κινδύνου είναι τα 88 εκ.
• Ιδανική τιμή για άνδρες: Κάτω από 94 εκατοστά. Το απόλυτο όριο κινδύνου είναι τα 102 εκ.

Ο Καρδιακός Ρυθμός

Ο καρδιακός ρυθμός σε κατάσταση ηρεμίας αποτελεί εξαιρετικό δείκτη της καρδιαγγειακής υγείας και της φυσικής κατάστασης.

• Ιδανική τιμή (ηρεμίας): Μεταξύ 60 και 100 παλμών ανά λεπτό (bpm).
• Ιδανικά, ένας χαμηλότερος ρυθμός (π.χ. 60-70 bpm) υποδηλώνει πιο αποδοτική καρδιακή λειτουργία. Σε άτομα με εξαιρετική αερόβια φυσική κατάσταση (π.χ. δρομείς), ο ρυθμός μπορεί να είναι φυσιολογικά κάτω από 60 bpm (φλεβοκομβική βραδυκαρδία).

Επίλογος

Αυτοί οι έξι αριθμοί είναι τα «κλειδιά» για την παρακολούθηση της υγείας σας. Ωστόσο, οι παραπάνω τιμές αποτελούν γενικές κατευθυντήριες γραμμές. Ανάλογα με το ατομικό ή οικογενειακό ιατρικό ιστορικό, την ηλικία και τους συνυπάρχοντες παράγοντες κινδύνου, ο προσωπικός σας ιατρός ενδέχεται να θέσει αυστηρότερους ή διαφορετικούς στόχους. Μην αμελείτε τον ετήσιο προληπτικό έλεγχο (check-up), υιοθετήστε μια μεσογειακή διατροφή και εντάξτε την τακτική άσκηση στην καθημερινότητά σας.

Βιβλιογραφία

American Heart Association (AHA) / American College of Cardiology (ACC): Guideline for the Prevention, Detection, Evaluation, and Management of High Blood Pressure in Adults.

European Society of Cardiology (ESC) / European Atherosclerosis Society (EAS): Guidelines for the management of dyslipidaemias.

International Diabetes Federation (IDF): The IDF consensus worldwide definition of the metabolic syndrome.

American Diabetes Association (ADA): Standards of Medical Care in Diabetes.