Αύξηση θανάτων από επιπλοκές του διαβήτη

Η εικόνα που παρουσιάζει το LSE είναι άκρως ανησυχητική. Σύμφωνα με τα στοιχεία, τα άτομα που ζουν με διαβήτη στην Ελλάδα ξεπερνούν το ένα εκατομμύριο, με τον επιπολασμό της νόσου να έχει αυξηθεί από το 7,02% το 2011 στο 9,6% το 2021. Δυστυχώς, η εξάπλωση αυτή συνοδεύεται και από μια τραγική άνοδο της θνησιμότητας.

Οι καταγεγραμμένοι θάνατοι που σχετίζονται άμεσα με τον διαβήτη εκτοξεύτηκαν από 1.667 το 2014 σε 2.580 το 2021, καθιστώντας τη νόσο μία από τις δέκα βασικότερες αιτίες θανάτου στη χώρα μας. Και το χειρότερο; Οι αριθμοί αυτοί αφορούν μόνο τα πιστοποιητικά θανάτου όπου αναφέρεται ρητά ο διαβήτης, αφήνοντας εκτός ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών που καταλήγουν από σοβαρές καρδιαγγειακές και νεφρικές επιπλοκές, οι οποίες είχαν ως υποκείμενη και αδήλωτη αιτία το αρρύθμιστο σάκχαρο.

Οικονομικό σοκ: Η ιλιγγιώδης αύξηση του κόστους

Η κακοδιαχείριση της νόσου δεν κοστίζει μόνο σε ανθρώπινες ζωές, αλλά «πληγώνει» ανεπανόρθωτα και το ΕΣΥ. Η μελέτη καταγράφει ένα πραγματικό οικονομικό σοκ για τα ταμεία:

• Εκτόξευση Φαρμακευτικής Δαπάνης: Η ετήσια συνολική φαρμακευτική δαπάνη στην Ελλάδα αυξήθηκε από τα 3,8 δισεκατομμύρια ευρώ το 2014 στα 7,1 δισεκατομμύρια ευρώ το 2023.
• Νέες Θεραπείες: Ένα σημαντικό κομμάτι αυτής της αύξησης αποδίδεται άμεσα στη διαχείριση του διαβήτη, εξαιτίας της ιδιαίτερα αυξημένης χρήσης νεότερων και πιο ακριβών φαρμάκων (όπως οι αγωνιστές υποδοχέων GLP-1).
• Ανυπολόγιστο Έμμεσο Κόστος: Το κόστος για τη νοσηλεία από επιπλοκές, η απώλεια παραγωγικότητας και η οικονομική εξουθένωση των οικογενειών αποτελούν ένα τεράστιο έμμεσο βάρος, το οποίο, λόγω έλλειψης σωστών δεδομένων, είναι αδύνατο να υπολογιστεί με απόλυτη ακρίβεια.

Σωστή διατροφή και άσκηση… πήγαν περίπατο

Μια από τις πικρές αλήθειες που αναδεικνύονται είναι η παντελής αποτυχία μας στην πρόληψη. Οι βασικοί πυλώνες για την αποφυγή και την ορθή διαχείριση του Σακχαρώδους Διαβήτη Τύπου 2 –δηλαδή η ισορροπημένη διατροφή και η συστηματική σωματική άσκηση– μοιάζουν να έχουν τεθεί εντελώς στο περιθώριο από τον σύγχρονο τρόπο ζωής.

Η ραγδαία αύξηση της παχυσαρκίας (ιδιαίτερα στα παιδιά και τους εφήβους), η καθιστική ζωή και οι κακές διατροφικές συνήθειες δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα. Είναι χαρακτηριστικό πως, ενώ υπάρχουν σχεδιασμοί για τη Δημόσια Υγεία, στην πράξη η απουσία στοχευμένης ενημέρωσης, η αδυναμία εφαρμογής πρωτοκόλλων και η έλλειψη εθνικής κουλτούρας πρόληψης έχουν αφήσει τους πολίτες εκτεθειμένους.

Τι προτείνει η μελέτη του LSE για τον διαβήτη

Η έκθεση του LSE δεν μένει μόνο στη διαπίστωση του προβλήματος, αλλά καταθέτει ένα συνεκτικό σχέδιο μεταρρυθμίσεων, βασισμένο σε διεθνείς βέλτιστες πρακτικές:

• Εθνική Στρατηγική για τον Διαβήτη: Ανάπτυξη και εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου, εθνικού σχεδίου δράσης που θα καλύπτει τα κενά στην εκπαίδευση, την πρόληψη και τις παρεμβάσεις για ομάδες υψηλού κινδύνου.
• Ολοκληρωμένη Περίθαλψη (Integrated Care): Μετάβαση από τις αποσπασματικές και «τυχαίες» ιατρικές επισκέψεις σε ένα οργανωμένο μοντέλο, όπου ο ασθενής καθοδηγείται από εξειδικευμένο προσωπικό και οι υπηρεσίες υγείας συνεργάζονται στενά.
• Ένταξη Νέων Τεχνολογιών: Αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού, όπως οι προηγμένοι αισθητήρες συνεχούς καταγραφής γλυκόζης (CGM) και οι αντλίες ινσουλίνης, που επιτρέπουν την καλύτερη και πιο άμεση ρύθμιση της νόσου.
• Σωστά Δεδομένα (Μητρώα): Ενίσχυση της διαλειτουργικότητας των ψηφιακών συστημάτων, ώστε να υπάρχουν ακριβή επιδημιολογικά δεδομένα και να αξιολογείται σωστά η αποτελεσματικότητα των θεραπειών.

Καμπανάκι κινδύνου για τους ασθενείς με διαβήτη

Η μελέτη κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, υπενθυμίζοντας πως ο διαβήτης είναι μια «σιωπηλή», αλλά άκρως επιθετική νόσος εάν αφεθεί χωρίς έλεγχο. Η καθυστερημένη διάγνωση και η ελλιπής παρακολούθηση ανοίγουν τον δρόμο για καταστροφικές επιπλοκές (διαβητικό πόδι, αμφιβληστροειδοπάθεια, βαριά νεφροπάθεια, εγκεφαλικά και καρδιαγγειακά νοσήματα).

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, στους κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών και στους ηλικιωμένους, οι οποίοι αντιμετωπίζουν ακόμη μεγαλύτερα εμπόδια στην πρόσβαση σε εξειδικευμένη ιατρική φροντίδα. Είναι πλέον ζωτικής σημασίας οι ασθενείς να διεκδικήσουν καλύτερη ιατρική καθοδήγηση και να αναλάβουν ενεργό ρόλο στην καθημερινή διαχείριση της υγείας τους.

Η ακτινογραφία του London School of Economics μας φέρνει αντιμέτωπους με την πραγματικότητα: ο διαβήτης στην Ελλάδα δεν είναι πλέον ένα υποθετικό πρόβλημα του μέλλοντος, αλλά μια σοβαρή υγειονομική κρίση του παρόντος. Αποτελεί εθνική προτεραιότητα η αναβάθμιση της φροντίδας, η επένδυση στην πρόληψη και η ορθολογική διαχείριση των πόρων. Η βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων που ζουν με διαβήτη και η βιωσιμότητα του Εθνικού Συστήματος Υγείας απαιτούν άμεσες και γενναίες μεταρρυθμίσεις. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να χάσουμε άλλον χρόνο.

Βιβλιογραφία

Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) – Πλατφόρμα Διαβήτη & Δεδομένα Φαρμακευτικής Δαπάνης.

London School of Economics (LSE) & ΣΦΕΕ, “Η επιβάρυνση του διαβήτη στην Ελλάδα και ευκαιρίες για μεταρρύθμιση πολιτικής” (The Burden of Diabetes in Greece and Opportunities for Policy Reform), Καθηγητής Πάνος Καναβός.

Διεθνής Ομοσπονδία Διαβήτη (IDF) – Επιδημιολογικά και στατιστικά δεδομένα επιπολασμού για την Ελλάδα.